6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, limited şirket ortaklarına bu tür uyuşmazlıklarda kullanabilecekleri çeşitli hukuki hak ve dava yolları tanımaktadır. Ancak hangi hukuki yolun tercih edileceği; şirket sözleşmesine, ortaklık oranlarına, müdürlerin kim olduğuna, genel kurul kararlarına ve uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmelidir.
Limited Şirketlerde En Sık Hangi Ortaklık Sorunları Yaşanır?
Uygulamada limited şirket ortakları arasında özellikle şu uyuşmazlıklarla karşılaşılmaktadır:
- Bir ortağın şirket yönetiminden dışlanması,
- Şirket hesaplarının ve mali kayıtlarının diğer ortaktan gizlenmesi,
- Kâr elde edilmesine rağmen kâr payı dağıtılmaması,
- Şirket parasının veya malvarlığının kişisel amaçlarla kullanıldığı iddiası,
- Ortaklar arasında güven ilişkisinin ortadan kalkması,
- Müdürün yetkilerini şirket veya diğer ortaklar aleyhine kullandığı iddiası,
- Genel kurulda hukuka veya şirket sözleşmesine aykırı kararlar alınması,
- Ortaklardan birinin şirketten ayrılmak istemesi,
- Bir ortağın şirketten çıkarılmasının talep edilmesi,
- %50-%50 ortaklıklarda karar alınamaması ve şirket faaliyetlerinin kilitlenmesi.
Bu durumlarda şirket ortağının yalnızca şirketteki payını satmak zorunda olduğu düşünülmemelidir. Türk Ticaret Kanunu, uyuşmazlığın niteliğine göre farklı çözüm yolları öngörmektedir.
Şirket Ortağının Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı Var mıdır?
Evet. Limited şirket ortağının şirket işleri hakkında bilgi alma ve inceleme hakkı bulunmaktadır. Türk Ticaret Kanunu'nun 614. maddesine göre her ortak, müdürlerden şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi verilmesini isteyebilir ve belirli konularda inceleme yapabilir. Bu hak özellikle şirket yönetiminde bulunmayan ortaklar açısından önemlidir.
Ortağın şirketin mali durumundan haberdar edilmemesi, hesaplara erişiminin engellenmesi veya şirket faaliyetlerinin kendisinden gizlenmesi hâlinde kanunda öngörülen hukuki yollara başvurulabilir.
Genel Kurul Kararına İtiraz Edilebilir mi?
Limited şirket genel kurulunda alınan her karar hukuka uygun olmak zorundadır. Kanuna, şirket sözleşmesine veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarının şartları bulunuyorsa iptali talep edilebilir. Bazı ağır hukuka aykırılık hâllerinde ise kararın butlanının, yani kesin hükümsüzlüğünün tespiti gündeme gelebilir. Burada süreler özellikle önemlidir. Genel kurul kararlarının iptali davasında kural olarak karar tarihinden itibaren üç aylık hak düşürücü süre bulunmaktadır.
Bu nedenle hukuka aykırı olduğunu düşündüğü bir genel kurul kararıyla karşılaşan ortağın uzun süre beklememesi gerekir.
Şirket Müdürü Görevden Alınabilir mi?
Limited şirketlerde ortaklar arasındaki uyuşmazlığın önemli bir bölümü şirket müdürlerinin yetkilerinin kullanılması konusunda ortaya çıkmaktadır. Haklı sebeplerin bulunması hâlinde ortağın mahkemeden müdürün yönetim ve temsil yetkisinin kaldırılmasını veya sınırlandırılmasını talep etmesi mümkündür.
Müdürün özen ve bağlılık yükümlülüğünü ağır şekilde ihlal etmesi, şirketin menfaatlerine aykırı hareket etmesi veya görevini gereği gibi yerine getirmemesi gibi durumlar somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Ayrıca müdürlerin kanundan ve şirket sözleşmesinden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal etmeleri sonucunda şirkete, ortaklara veya alacaklılara zarar vermeleri hâlinde hukuki sorumlulukları da gündeme gelebilir.
Bir Ortak Şirketten Ayrılabilir mi?
Limited şirket ortaklığından ayrılmanın yöntemlerinden biri şirket payının devredilmesidir. Ancak her uyuşmazlıkta pay devri mümkün veya taraflar açısından kabul edilebilir olmayabilir. Türk Ticaret Kanunu'nun 638. maddesi uyarınca şirket sözleşmesinde ortağa çıkma hakkı tanınabilir. Bunun yanında haklı sebeplerin bulunması hâlinde ortak, mahkemeye başvurarak şirketten çıkmasına karar verilmesini isteyebilir.
Dolayısıyla bir ortak, koşulların bulunması hâlinde diğer ortakların onay vermemesi nedeniyle süresiz şekilde şirket içerisinde kalmaya zorlanmak zorunda değildir.
Haklı Sebeple Ortaklıktan Çıkma Nedir?
Kanunda bütün haklı sebepler tek tek sayılmamıştır. Her uyuşmazlık kendi koşulları içerisinde değerlendirilir. Ortaklar arasındaki güven ilişkisinin ciddi biçimde ortadan kalkması, ortağın sistematik şekilde şirket yönetiminden dışlanması, bilgi alma hakkının engellenmesi, şirketin amacı dışında yönetildiği veya şirket menfaatlerinin ağır şekilde ihlal edildiği durumlar somut olayın niteliğine göre haklı sebep değerlendirmesine konu olabilir.
Ancak ortaklar arasındaki her tartışma veya görüş ayrılığı haklı sebeple çıkma için yeterli değildir. Uyuşmazlığın ortaklık ilişkisinin devamını çekilmez hâle getirecek ağırlığa ulaşıp ulaşmadığı değerlendirilir.
Şirketten Çıkan Ortağın Payı Ne Olur?
Ortağın şirketten çıkması yalnızca ortaklık sıfatının sona ermesi anlamına gelmez. Ayrılan ortağın şirket içerisindeki ekonomik hakkının da belirlenmesi gerekir. Türk Ticaret Kanunu'nun 641. maddesi uyarınca ortak, şirketten ayrılması hâlinde esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteme hakkına sahiptir.
Bu nedenle özellikle ortaklık uyuşmazlıklarında şirketin gerçek ekonomik değerinin belirlenmesi önemli hâle gelebilir. Şirketin bilançosu, malvarlığı, borçları, faaliyetleri ve somut olayın özelliklerine göre diğer ekonomik unsurlar değerlendirmeye alınabilir.
Bir Ortak Şirketten Çıkarılabilir mi?
Belirli koşullarda mümkündür. Şirket sözleşmesinde bir ortağın şirketten çıkarılmasını gerektiren sebepler öngörülebilir. Bunun yanında Türk Ticaret Kanunu, haklı sebeplerin bulunması hâlinde ortağın şirketten çıkarılması için mahkemeye başvurulmasına da imkân tanımaktadır. Ancak çıkarma, ortağın ortaklık sıfatını sona erdiren ağır bir hukuki sonuç doğurduğundan haklı sebebin varlığı ve somut olayın koşulları önem taşır.
%50-%50 Ortaklıkta Anlaşmazlık Çıkarsa Ne Olur?
Uygulamada en problemli yapılardan biri iki kişinin eşit paya sahip olduğu şirketlerdir. Her iki tarafın da %50 paya sahip olduğu ve ortakların artık birlikte karar alamadığı durumlarda şirket yönetimi fiilen kilitlenebilir. Ancak ortaklar arasındaki anlaşmazlık tek başına şirketin otomatik olarak sona ermesi anlamına gelmez.
Uyuşmazlığın ağırlığına göre pay devri, ortaklıktan çıkma, çıkarma, müdürün yetkisinin kaldırılması veya sınırlandırılması, genel kurul kararlarının iptali gibi yollar değerlendirilmelidir. Uyuşmazlığın şirketin faaliyetlerini sürdüremeyeceği boyuta ulaşması hâlinde ise şirketin haklı sebeple feshi gündeme gelebilir.
Limited Şirketin Haklı Sebeple Feshi İstenebilir mi?
Evet. Türk Ticaret Kanunu'nun 636. maddesi uyarınca haklı sebeplerin varlığında her ortak mahkemeden şirketin feshini isteyebilir. Ancak şirketin feshi son derece ağır bir sonuçtur. Bu nedenle mahkeme fesih yerine, davacı ortağa payının gerçek değerinin ödenerek şirketten çıkarılmasına veya somut olaya uygun başka bir çözüme karar verebilir. Özellikle şirket ekonomik olarak faaliyetlerine devam edebilecek durumdaysa, uyuşmazlığın şirketi tamamen sona erdirmeden çözümlenip çözülemeyeceği önem kazanır.
Şirket Parasının Kişisel Amaçlarla Kullanıldığı Düşünülüyorsa Ne Yapılabilir?
Ortaklık uyuşmazlıklarında en ciddi iddialardan biri şirket malvarlığının şirket menfaatleri dışında kullanılmasıdır. Bu durumda öncelikle şirket banka hareketleri, ticari defter ve kayıtlar, faturalar, ilişkili şirketlere yapılan ödemeler, malvarlığı devirleri ve müdürlerin gerçekleştirdiği işlemler incelenmelidir.
Somut olayın özelliklerine göre müdürlerin hukuki sorumluluğu, alınan genel kurul kararlarının geçerliliği ve şirketin uğradığı zararın giderilmesine yönelik talepler gündeme gelebilir. Fiilin niteliğine göre ayrıca cezai sorumluluk doğup doğmadığı da değerlendirilmelidir.
Ortaklık Uyuşmazlığında İlk Olarak Ne Yapılmalıdır?
Ortaklar arasındaki ilişki bozulduğunda doğrudan dava açmak her zaman en doğru ilk adım olmayabilir. Öncelikle şirket ana sözleşmesi, pay oranları, müdürlük ve temsil yetkileri, genel kurul kararları, ticari defterler, şirket hesapları ve taraflar arasındaki yazışmalar incelenmelidir.
Ardından ortağın amacı belirlenmelidir: Şirkette kalmak mı istiyor, yönetimde söz sahibi olmak mı istiyor, diğer ortağın ayrılmasını mı talep ediyor, yoksa kendi payının gerçek değerini alarak ortaklıktan çıkmak mı istiyor? Doğru hukuki yol, bu sorunun cevabına göre önemli ölçüde değişmektedir.
Limited Şirket Ortaklık Uyuşmazlıklarında Hukuki Destek
Limited şirketlerde ortaklık uyuşmazlıkları, şirketin faaliyetlerini tamamen durdurabilecek ve ortakların malvarlığını doğrudan etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle uyuşmazlık büyümeden önce şirket sözleşmesinin ve mevcut hukuki durumun değerlendirilmesi önemlidir.
Ortaklıktan çıkma ve çıkarılma, ayrılma akçesinin belirlenmesi, genel kurul kararlarının iptali, müdürlerin sorumluluğu, bilgi alma ve inceleme hakkı, pay devri ve şirketin haklı sebeple feshi konularında hukuki destek için Elzey Hukuk İletişim & Randevu kanallarımızdan randevu alabilir veya büromuzun Şirketler Hukuku ve Ticari Danışmanlık hizmetlerini inceleyebilirsiniz.
